De basis blijft het tweewekelijkse LinkedIn-overzicht van Tom Van ’t veld, Learning Innovator bij OASE (powered by Xylos). Tom volgt de AI-ontwikkelingen nauwgezet, en wij vertalen zijn observaties naar wat ze concreet betekenen voor organisaties en de mensen die erin werken. Welkom bij editie vier.
EDITIE 5 • 8 JUNI 2026
Op 18 juni viert AI haar zeventigste verjaardag. Op die datum in 1956 startte het Dartmouth Summer Research Project on Artificial Intelligence, het moment waarop de term artificiële intelligentie voor het eerst formeel viel. Wat ooit begon als een bescheiden brainstorm over schaakprogramma’s, schrijft vandaag zijn eigen codebase. Hieronder vijf verhalen uit de voorbije twee weken die voor jouw organisatie het meeste opleveren.
Microsoft Build 2026: loopt het tijdperk van apps op zijn einde?
Microsoft Build 2026 draaide rond een centrale boodschap van Satya Nadella: het tijdperk van apps en besturingssystemen is voorbij. Scout, de nieuwe altijd-actieve Copilot-agent, monitort inbox, agenda en Teams-sessies autonoom, ook zonder dat de gebruiker een vraag stelt. Project Solara schetst de stap daarna, met een platform dat AI-agents laat draaien in plaats van traditionele applicaties, gebouwd op Android in plaats van Windows.
De praktijk vraagt om realisme. Microsoft 365 Copilot kreeg een snelheidsboost en een vernieuwd design. ZDNET testte de betaalde Copilot-agents en stelde vast dat ze zelfverzekerd overkwamen, maar voor complexere taken nog niet het verwachte resultaat haalden. De agent-technologie is duidelijk nog volop aan het rijpen.
De visie is groots, de betrouwbaarheid blijft voorlopig het pijnpunt. Voor organisaties schuiven agents intussen van pilot naar dagelijkse realiteit, en die realiteit is rommeliger dan de keynote suggereert. Kies usecases waar een agent aantoonbaar tijd wint, en bouw governance in voordat de tooling sneller groeit dan je controle erover.
Nieuwe modellen zetten in op eerlijkheid en veiligheid
Anthropic lanceerde Claude Opus 4.8, met eerlijkheid als opvallend verkoopargument. Het model is ongeveer viermaal minder geneigd om fouten in gegenereerde code stil te laten passeren, en geeft vaker aan wanneer het iets niet met zekerheid weet. Volledig vertrouwen blijft alsnog uitgesloten, want het model kan met veel zelfvertrouwen hallucineren, en dat merk je pas wanneer je de output controleert.
Veiligheid stond breder op de agenda. OpenAI introduceerde Lockdown Mode voor ChatGPT, een optionele instelling die webzoeken, Deep Research en Agent Mode uitschakelt ter bescherming tegen prompt injection, waarbij kwaadaardige instructies verborgen zitten in webpagina’s of geüploade bestanden. Anthropic vulde aan met een gratis beveiligingsplug-in voor de Claude Code-terminal die kwetsbaarheden in codebases opspoort.
Voor wie met gevoelige informatie werkt, wordt de keuze welk model je voor welke usecase inzet bepalend. Modellen die hun twijfel durven tonen verlagen het risico, al vervangen ze de menselijke controle niet. Leg heldere afspraken vast over data en review, zodat de winst in snelheid niet wegvloeit in het rechtzetten van fouten.
Update na Toms overzicht: op 9 juni maakte Anthropic Claude Fable 5 algemeen beschikbaar, zijn krachtigste publieke model tot nu toe, onder meer via de Claude API en Microsoft Foundry. Voor gevoelige domeinen zoals cybersecurity schakelt het model conservatief terug naar Claude Opus 4.8.
De AI-rekening komt binnen
De financiële kant van AI kwam hard binnen. GitHub stapte op 1 juni over van een vaste maandelijkse fee naar token-gebaseerde AI Credits. De basisprijs per seat blijft gelijk, maar wie agents intensief inzet, ziet de kosten fors oplopen. De ironie is groot: dezelfde bedrijven die hun medewerkers eerder aanmoedigden om zo veel mogelijk AI te gebruiken, presenteren nu de rekening op basis van precies dat gebruik.
Dat de cijfers ontsporen, bleek uit enkele voorbeelden. Een anoniem bedrijf besteedde per ongeluk 500 miljoen dollar aan Claude op een maand tijd, nadat niemand een gebruikslimiet had ingesteld op de medewerkerslicenties. Microsoft trok zijn eigen interne Claude Code-licenties terug, en Uber verbruikte zijn volledige AI-budget voor 2026 al in april. Een Fortune-artikel dat intern Microsoft-onderzoek aanhaalt, stelt zelfs dat AI-tools in een reeks scenario’s meer kosten dan menselijke medewerkers voor dezelfde taken. Gartner waarschuwt daarbij dat dalende token-prijzen het stijgende verbruik niet zullen compenseren.
AI-kosten verdienen dezelfde discipline als elke andere IT-uitgave. In een Microsoft 365-omgeving met een Premium Copilot-licentie speelt dit voorlopig minder, maar wie pay-per-use agents opzet voor collega’s zonder licentie, loopt al snel tegen dezelfde verrassingen aan. Stel gebruikslimieten in, volg het verbruik op en koppel elke usecase aan een verwachte opbrengst voordat je opschaalt.
De tegenbeweging en de strijd om vindbaarheid
De reactie op AI-overkill wint terrein. Het volledige redesign van Firefox bevat een knop waarmee je alle AI-functies in een klik uitschakelt, en DuckDuckGo maakt zijn AI-vrije zoekfunctie prominenter nu het gebruik stijgt. De kritiek op de AI-zoekmodus van Google stapelt zich op: de zoekterm wordt soms letterlijk genegeerd, en de antwoorden lijken qua toon steeds meer op reclame. Een studie van 846.000 zoekopdrachten bevestigt dat AI Overviews het doorklikken naar bronpagina’s significant verminderen.
Aan de andere kant groeit de aandacht voor detectie en transparantie. YouTube labelt voortaan automatisch AI-gegenereerde video’s, de SynthID-watermerktechnologie van Google breidt uit naar meer formaten, en Microsoft Clarity toont website-eigenaars welke AI-queries naar hun content leiden.
Voor B2B-organisaties verschuift het zoekgedrag, en daarmee de manier waarop klanten je vinden. AI-modellen vatten samen wat ze op je website lezen, dus waardevol bezoekersverkeer kantelt. Investeer in heldere, autoritatieve content die ook in een samenvatting overeind blijft, en maak vandaag al afspraken over het labelen van je eigen AI-output.
Tussen pauzeknop en beursgang, en waarom geletterdheid wint
De AI-labs lieten zich van hun meest tegenstrijdige kant zien. Anthropic publiceerde een oproep voor een wereldwijde pauze in de ontwikkeling van frontier-AI, onderbouwd met eigen cijfers: Claude schrijft ondertussen tachtig procent van zijn eigen codebase. Vier dagen later diende het bedrijf vertrouwelijk zijn beursgangsdossier in. In de Verenigde Staten klaagde Florida als eerste staat OpenAI aan, met Sam Altman persoonlijk als mededaagde, terwijl diezelfde Altman in Washington lobbyt tegen voorafgaande overheidsgoedkeuring voor nieuwe modellen.
Europa zoekt intussen zijn positie. Het Duitse SPRIND lanceerde de wedstrijd Next Frontier AI, goed voor 125 miljoen euro om Europese frontier-labs op te bouwen. Een AWS-studie schetst meteen de Belgische paradox: met 62 procent AI-adoptie scoren onze bedrijven boven het Europese gemiddelde van 54 procent, terwijl 36 procent van de startups overweegt Europa te verlaten wegens een gebrek aan risicokapitaal. Goed in opstarten, minder goed in vasthouden.
Onder al dat strategische geweld schuift een rustiger inzicht naar voren. Universiteiten erkennen dat AI-gebruik de norm is geworden, terwijl onderzoek toont dat studenten die AI als hun belangrijkste docent inzetten oppervlakkiger leren en minder kritisch denkvermogen ontwikkelen. Diezelfde spanning speelt op elke werkvloer waar AI binnenkomt: de technologie schaalt sneller dan het oordeelsvermogen om de output te beoordelen.
De spelregels rond AI worden de komende maanden geschreven, en je zekerste investering zit bij je eigen mensen. AI-geletterdheid wordt een basisvaardigheid op elk niveau. Net daar zit de overlap met wat Tom en zijn collega’s bij OASE en Xylos Learning dagelijks bouwen: geletterdheid die mee opschaalt met de technologie die je binnenhaalt.
Over twee weken zijn we terug met de volgende editie.
Over Tom Van ‘t veld
Tom werkt al jaren voor Xylos, waar hij begon als Microsoft Office-trainer en uitgroeide tot de drijvende kracht achter vernieuwende leerconcepten. Hij ligt aan de basis van OASE, het online leerplatform van Xylos, en ontwikkelde onder meer het Digital Coach-concept, een Microsoft Teams Escape Room-app en de mAindset-game waarmee medewerkers op een speelse manier leren promoten met AI. Als Learning Innovator richt hij zijn blik de voorbije jaren steeds meer op wat AI betekent voor de manier waarop we leren en werken. Reageren of doorpraten? Vind hem op LinkedIn.
